طول عمر 3 پیاپی 9 1404 09 30 Evaluating the Role of Social Media in Promoting a Health-Oriented Lifestyle and Behavior Change: A Health Management Approach ارزیابی نقش رسانه‌های اجتماعی در ارتقای سبک زندگی سلامت‌محور و تغییر رفتار: رویکرد مدیریت سلامت 1 19 10.61838/kman.longevity.69 FA محمد امين شهيدي بنجار دانشجوی دکتری مدیریت ورزشی، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران زهرا نوبخت رمضاني استادیار گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران مهدي نادري نسب استادیار گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران سید عباس بی نیاز استادیار گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران عارفه جمشيدي استادیار گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران Journal Article 1404/08/10 Social media has become a powerful setting in which health-related information, norms, and everyday lifestyle choices are shaped. Yet its role in promoting a health-oriented lifestyle is not uniform because outcomes depend on content credibility, network dynamics, and contextual constraints such as access costs, infrastructure quality, filtering, and government interference. This study evaluated the role of social media in promoting a health-oriented lifestyle and explained the mechanism of behavior change from a health management perspective using a mixed-methods design. In the qualitative phase, experts in sport, health, and social media were recruited through purposive snowball sampling until theoretical saturation. Interviews were analyzed using systematic grounded theory (open and axial coding) to build a paradigm-based conceptual model. In the quantitative phase, sport media consumers completed a researcher-developed questionnaire; 374 valid responses were analyzed. The measurement and structural models were examined using PLS-SEM (SmartPLS), with convergent validity assessed via AVE and discriminant validity via the Fornell–Larcker criterion. Qualitative findings organized the phenomenon into seven domains: informational factors, cultural factors, campaigns/online communities, communication pathways, intervening factors, contextual conditions, and outcomes, with social media identified as the core phenomenon, behavior change as the main strategy, and a health-oriented lifestyle as the final outcome. Quantitative results showed that all main paths were significant (p < .001): causal conditions predicted the core phenomenon; the core phenomenon predicted strategies; contextual and intervening factors affected strategies; and strategies predicted outcomes. The strongest indicators were sport culture (0.91), communication pathways (0.89), accessible/new information (0.87), and campaigns/online communities (0.81), while intervening constraints were dominated by filtering (0.92) and government interference (0.86). The model explained moderate variance in endogenous constructs (R² = 0.47 for the core phenomenon, 0.45 for strategies, and 0.42 for outcomes). Social media can facilitate healthier lifestyles through staged behavior change, provided that supportive conditions are strengthened and constraining factors are managed. هدف از این مطالعه، ارزیابی نقش رسانه‌های اجتماعی در ارتقای سبک زندگی سلامت‌محور و تبیین سازوکار «تغییر رفتار» با رویکرد مدیریت سلامت بود. پژوهش از نوع آمیخته بوده است؛ در بخش کیفی، نمونه‌گیری به روش گلوله‌برفی تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و داده‌ها با رویکرد نظریه داده‌بنیاد سیستماتیک (الگوی پارادایمی) و از طریق کدگذاری باز و محوری تحلیل شدند. در بخش کمی، جامعه آماری مصرف‌کنندگان رسانه‌های ورزشی بودند؛ بر اساس جدول مورگان 385 نفر برآورد شد و در نهایت 374 پرسشنامه کامل برای تحلیل استفاده گردید. یافته‌های کیفی نشان داد پدیده مورد مطالعه در قالب 7 زمینه اصلی (اطلاعاتی، فرهنگی، کمپین‌ها/جوامع آنلاین، ارتباطی، عوامل مداخله‌گر، شرایط زمینه‌ای و پیامدها) و 17 حیطه کلیدی صورت‌بندی می‌شود؛ از جمله دسترسی، نوآوری، اعتبار و صحت محتوا، انتشار/تبلیغ الگوهای رفتاری، انواع کمپین‌های سیاسی–اجتماعی، آگاهی‌بخشی و حمایتی، نقش اینفلوئنسرها، مؤلفه‌های اقلیمی–جغرافیایی، فیلترینگ و دخالت‌های دولت، مدیریت رسانه‌های اجتماعی، زیرساخت‌های اینترنت، هزینه‌های دسترسی، تغییر رفتار و نهایتاً زندگی سلامت‌محور. در بخش کمی، نتایج تحلیل عاملی و مسیر نشان داد در «شرایط علی»، فرهنگ ورزشی (91/0)، راه‌های ارتباطی (89/0)، اطلاعات قابل دسترس و جدید (87/0) و کمپین‌ها/جوامع آنلاین (81/0) بیشترین نقش تبیینی را دارند و در عوامل زمینه‌ای، مدیریت رسانه‌های اجتماعی و زیرساخت‌های اینترنت (هرکدام 84/0) و هزینه‌های دسترسی (82/0) برجسته‌اند؛ همچنین در عوامل مداخله‌گر، فیلترینگ (92/0) و دخالت‌های دولت (86/0) بیشترین اثر را نشان دادند. نتایج آزمون مدل (SmartPLS) نشان می‌دهد هم روابط «سازه‌ها با شاخص‌هایشان و هم روابط بین سازه‌های اصلی معنادارند (T84/0T> و 001/0=P). به‌طور خلاصه، زیرمولفه‌های هر بخشِ مدل همگی معنادار شده‌اند: شرایط علی: (اطلاعات قابل دسترس و جدید، فرهنگ ورزشی، کمپین‌ها/جوامع آنلاین، راه‌های ارتباطی)؛ عوامل زمینه‌ای: (مدیریت رسانه‌های اجتماعی، زیرساخت‌های اینترنت، هزینه‌های دسترسی)؛ عوامل مداخله‌گر: (فیلترینگ، دخالت‌های دولت) و عوامل زمینه‌ای: (مدیریت رسانه‌های اجتماعی، زیرساخت‌های اینترنت، هزینه‌های دسترسی). پدیده محوری این پژوهش، رسانه‌های اجتماعی در نظر گرفته شد، راهبرد اصلی، تغییر رفتار تعریف گردید و پیامد نهایی نیز زندگی سلامت‌محور گزارش شد. در بررسی روابط علّی بین سازه‌ها، مسیرهای اصلی همگی معنادار بودند؛ به‌گونه‌ای که شرایط علّی بر پدیده محوری اثر معنادار داشت، «پدیده محوری به‌صورت معنادار، راهبردها را پیش‌بینی کرد، عوامل زمینه‌ای و مداخله‌گر نیز بر راهبردها اثرگذار بودند و در نهایت راهبردها به‌طور معنادار پیامدها را تبیین کردند. از نظر قدرت تبیین مدل (R²)، مقدار R² برای پدیده محوری 47/0، برای راهبردها 45/0 و برای پیامدها 42/0 گزارش شد و بر اساس تفسیر ارائه‌شده در متن، این مقادیر نشان‌دهنده برازش متوسط تا بالا در بخش ساختاری مدل هستند. همچنین معیار Q² به‌عنوان شاخص قدرت پیش‌بینی معرفی شد و مقادیر 02/0 به‌عنوان پیش‌بینی ضعیف، 15/0 به‌عنوان پیش‌بینی متوسط و 35/0 به‌عنوان پیش‌بینی قوی تفسیر گردید. بر این اساس، رسانه‌های اجتماعی، تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل علّی (مثل فرهنگ ورزشی، ارتباطات، اطلاعات و کمپین‌ها) و در بستر شرایط زمینه‌ای و مداخله‌گر (مثل زیرساخت، مدیریت، هزینه دسترسی، فیلترینگ و دخالت دولت)، به‌طور معنادار از مسیر «تغییر رفتار» می‌توانند به تحقق «سبک زندگی سلامت‌محور» منجر شوند.

https://www.quarterlylongevity.com/index.php/longevity/article/download/69/61