طول عمر در دست انتشار 2026 08 22 A Comparative Study of the Effectiveness of Mindfulness-Based Stress Reduction and Compassion-Focused Therapy on Nutritional Literacy and Gastrointestinal Sensitivity in Patients with Irritable Bowel Syndrome مقایسه اثربخشی درمان کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی و درمان متمرکز بر شفقت بر سواد تغذیه‌ای و حساسیت گوارشی بیماران مبتلا به سندروم روده تحریک پذیر FA سیدعلیرضا سیدابراهیمی دانشجوی دوره دکتری، روانشناسی سلامت، پردیس بین المللی کاسپین دانشگاه تهران منیژه فیروزی دانشیار، گروه روان شناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران مریم آفرینی بادی استادیار، گروه داخلی اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article <p><strong>Objective:</strong> The present study aimed to compare the effectiveness of Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) and Compassion-Focused Therapy (CFT) on nutritional literacy and gastrointestinal sensitivity in patients with Irritable Bowel Syndrome (IBS).</p> <p><strong>Methods:</strong> This quasi-experimental study employed a pretest–posttest and follow-up design with a control group. The study population consisted of patients with IBS who were referred to selected healthcare centers. Following screening and application of the inclusion and exclusion criteria, eligible participants were randomly assigned to three groups: MBSR, CFT, and a control group. Data were collected at three time points using validated questionnaires assessing nutritional literacy and gastrointestinal sensitivity. The data were analyzed using appropriate statistical methods.</p> <p><strong>Results:</strong> The findings indicated that both mindfulness-based and compassion-focused interventions resulted in significant improvements in nutritional literacy and significant reductions in gastrointestinal sensitivity among patients with IBS. In the comparison between the two intervention groups, MBSR demonstrated a relative advantage in improving nutritional literacy at the posttest stage and a more pronounced advantage over CFT at the follow-up stage. Furthermore, both interventions were more effective than the control condition.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> The findings suggest that both mindfulness-based and compassion-focused therapeutic approaches are effective interventions for improving various aspects of physical and psychological health in patients with IBS. However, evidence of relatively greater and more sustained effectiveness of MBSR was observed for certain outcomes, particularly over the longer term. These findings may provide useful guidance for developing and implementing more effective clinical interventions for patients with IBS.</p> <p>سندروم روده تحریک‌پذیر اختلالی مزمن در تعامل روده و مغز است که تجربه نشانه‌های آن با استرس، اضطراب اختصاصی گوارشی و رفتارهای سلامت‌محور ارتباط دارد. این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی و درمان متمرکز بر شفقت بر سواد تغذیه‌ای و حساسیت گوارشی بیماران مبتلا به سندروم روده تحریک‌پذیر انجام شد. در این مطالعه نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون، پیگیری و گروه کنترل، ۴۵ بیمار واجد شرایط به‌طور تصادفی در سه گروه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی، درمان متمرکز بر شفقت و کنترل قرار گرفتند (هر گروه ۱۵ نفر). دو گروه فعال هشت جلسه گروهی دریافت کردند و گروه کنترل در دوره مداخله درمان روان‌شناختی دریافت نکرد. سواد تغذیه‌ای با پرسشنامه کوتاه سواد غذایی و حساسیت گوارشی با شاخص حساسیت احشایی اندازه‌گیری شد. داده‌ها با تحلیل کوواریانس، تحلیل واریانس آمیخته و مقایسه‌های زوجی اصلاح‌شده به روش بن‌فرونی تحلیل شدند. پس از کنترل نمره پیش‌آزمون، اثر گروه بر سواد تغذیه‌ای در پس‌آزمون معنادار بود؛ ‪<strong>F(2, 41) = 196.26; p &lt; .001; ηp² = .91</strong>. اثر گروه بر حساسیت گوارشی در پس‌آزمون نیز معنادار بود؛ ‪<strong>F(2, 41) = 182.34; p &lt; .001; ηp² = .90</strong>. هر دو مداخله در مقایسه با گروه کنترل با افزایش سواد تغذیه‌ای و کاهش حساسیت گوارشی همراه بودند. در پس‌آزمون، تفاوت میان گروه‌های ذهن‌آگاهی و شفقت برای سواد تغذیه‌ای، ‪<strong>p = .041</strong>، و حساسیت گوارشی، ‪<strong>p = .045</strong>، معنادار بود؛ اما در مرحله پیگیری تفاوت میان دو مداخله معنادار نبود. اثر متقابل زمان و گروه برای هر دو پیامد معنادار بود و میانگین‌های پیگیری گروه‌های مداخله به مقادیر پس‌آزمون نزدیک باقی ماندند. هر دو مداخله با تغییرات مطلوب و نسبتاً پایدار در پیامدهای خودگزارش‌شده همراه بودند. برتری کوتاه‌مدت ذهن‌آگاهی نسبت به شفقت در برخی مقایسه‌ها کوچک و در پیگیری ناپایدار بود؛ بنابراین، نتایج از سودمندی هر دو رویکرد به‌عنوان مداخلات مکمل حمایت می‌کنند، نه از برتری قطعی یکی از آن‌ها. تفسیر یافته‌ها باید با توجه به نمونه کوچک، کنترل غیرفعال و نبود پیامد بالینی مستقل انجام شود.</p>